Một vài suy nghĩ về việc thực hiện Quyết định số 147/2009/QĐ-UBND ngày 31/12/2009 của UBND tỉnh Bắc Giang trên địa bàn tỉnh

Bắc Giang có 2.527 lò gạch thủ công các loại, tập trung phần lớn ở các huyện Yên Dũng, Việt Yên, Hiệp Hòa, Tân Yên, Lục Nam, Lạng Giang. Nhiều nơi lò gạch thủ công có từ lâu đời. Hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công trong những năm qua đã có đóng góp nhất định trong việc phát triển kinh tế xã hội ở các địa phương, góp phần phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Tuy nhiên, hệ quả của sự phát triển ồ ạt, tự phát lò gạch thủ công đã gây ô nhiễm môi trường trầm trọng, ảnh hưởng xấu tới sản xuất nông nghiệp, sức khỏe cộng đồng dân cư; phát sinh nhiều vấn đề phức tạp gây mất an ninh, trật tự xã hội.

Trước những vấn đề bức xúc từ sản xuất gạch nung thủ công, Chính phủ và các Bộ, ngành đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh, định hướng về hoạt động sản xuất lò gạch thủ công. Ngày 31  tháng 12 năm 2009 UBND tỉnh Bắc Giang ban hành Quyết định số 147/2009/QĐ-UBND về Quy định Hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công trên địa bàn tỉnh Bắc Giang, với định hướng phát triển vật liệu xây dựng đất sét nung: Trong thời gian tới khuyến khích và tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân sản xuất gạch, ngói thủ công chuyển sang công nghệ lò tuynel hoặc các lò công nghệ tiên tiến khác đảm bảo đạt quy chuẩn về môi trường hiện hành và phù hợp với quy hoạch phát triển vật liệu xây dựng trên địa bàn tỉnh. Quyết định cũng đưa ra lộ trình xóa bỏ lò gạch, ngói thủ công: Kể từ ngày 01/3/2012, cấm triệt để mọi hoạt động nung đốt lò gạch, ngói thủ công trên địa bàn các huyện Hiệp Hoà, Yên Dũng, Việt Yên, Tân Yên, Lạng Giang, Lục Nam và thành phố Bắc Giang; kể từ ngày 01/3/2013, cấm triệt để mọi hoạt động nung đốt lò gạch, ngói thủ công trên địa bàn các huyện Sơn Động, Lục Ngạn và Yên Thế.

Sau gần 2 năm triển khai thực hiện Quyết định 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh, đã thu được những kết quả bước đầu quan trọng như: Nhận thức của nhân dân về tác hại ô nhiễm môi trường gây ảnh hưởng tới sản xuất, sinh hoạt, lãng phí tài nguyên đất đai, xâm hại đê điều, đất trồng lúa... do sản xuất gạch, ngói bằng lò thủ công được nâng lên rõ rệt; các dự án đầu tư có công nghệ tiên tiến, giảm thiểu ô nhiễm môi trường (lò tuynel, lò vòng, lò liên hoàn kiểu đứng) được ứng dụng, đầu tư trên địa bàn có xu hướng tăng cao, đến nay đã có 44 lò được xây dựng và đi vào hoạt động với công suất 631,4 triệu viên, tăng 15 lò so với thời điểm bắt đầu thực hiện Quyết định 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh; đơn thư tố cáo, khiếu kiện đông người, vượt cấp về việc ô nhiễm môi trường do khói lò gạch thủ công giảm so với trước đây. Tình hình an ninh, trật tự tại các địa phương có nhiều hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công ổn định hơn; giá cả thị trường về sản phẩm gạch nung trên địa bàn tỉnh sau khi triển khai thực hiện Quyết định số 147/2009/QĐ-UBND nhìn chung không có biến động lớn, không có hiện tượng khan hiếm nguồn cung vật liệu xây dựng và tính đến thời điểm 01/4/2011 trên địa bàn tỉnh Bắc Giang đã giảm 548 lò gạch thủ công so với thời điểm 31/12/2009.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện Quyết định số 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh còn có một số nội dung thực hiện chưa tốt, cụ thể như sau: Việc triển khai thực hiện lộ trình xóa bỏ lò gạch, ngói thủ công nằm trong khu vực đất canh tác nông nghiệp, khu vực đông dân cư diễn ra chậm chạp, chưa đạt yêu cầu. Điển hình là huyện Hiệp Hòa tập trung ở xã Đông Lỗ và Xuân Cẩm, huyện Tân Yên tập trung ở xã Ngọc Vân và Việt Lập...; tình trạng vi phạm về quy định thời gian nung đốt vẫn diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương trong tỉnh. Niên vụ 2010 - 2011, qua kiểm tra phát hiện 467 vụ vi phạm. Công tác xử lý vi phạm tại các huyện, thành phố chưa đủ sức răn đe, còn thiếu các biện pháp quyết liệt, triệt để, chủ yếu vẫn là xử phạt vi phạm hành chính; công tác rà soát, xây dựng quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất để sản xuất vật liệu xây dựng tại các địa phương chưa được quan tâm chỉ đạo một cách đồng bộ. Công tác thống kê, phân loại lao động sản xuất gạch, ngói thủ công chưa được quan tâm đầy đủ (nhất là lao động ngoại tỉnh). Một số huyện chưa tổ chức kiểm tra các hợp đồng thuê đất của các cấp chính quyền (xã, thôn) với các chủ lò gạch để có biện pháp xử lý phù hợp.

Nguyên nhân của các tồn tại, hạn chế trên chủ yếu là do: Công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, UBND các cấp chưa huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong việc triển khai Quyết định số 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh trên địa bàn. Chính quyền các địa phương (nhất là cấp xã, thôn) còn biểu hiện nể nang, nấn ná và thiếu kiên quyết trong việc thực hiện dẫn đến các chủ lò gạch tiếp tục vi phạm; công tác kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công chưa thực sự được quan tâm đầy đủ; Chế tài xử lý, xử phạt vi phạm hành chính còn bất cập, không đủ sức răn đe, ngăn chặn, trong khi sản xuất gạch, ngói đem lại lợi nhuận cao nên các chủ lò gạch sẵn sàng nộp phạt để vi phạm; sản xuất gạch, ngói thủ công tại nhiều địa phương trong tỉnh đã tồn tại từ rất lâu, giải quyết công ăn việc làm, tạo thu nhập cho người dân, thậm chí không ít hộ gia đình sản xuất gạch thủ công là nguồn thu nhập chính nên khi phải xóa bỏ sẽ gặp không ít khó khăn, do đó có thái độ nấn ná, chờ đợi; chính quyền xã, thôn tại nhiều địa phương tiến hành ký hợp đồng cho thuê đất, đổi đất lấy công trình với chủ lò gạch trong những năm trước đây với thời hạn đến nay vẫn còn hiệu lực, đã gây khó khăn cho việc thực hiện Quyết định 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh; một số ngành của tỉnh chưa làm hết trách nhiệm, công việc được phân công trong Quyết định 147/2009/QĐ-UBND như: Giải quyết vấn đề cho thuê đất đổi công trình, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động sống chủ yếu bằng nghề sản xuất gạch, ngói thủ công... Bên cạnh đó, Bắc Giang là tỉnh có số lượng lò gạch, ngói thủ công nhiều so với các tỉnh phía bắc, trong khi lực lượng cán bộ, công chức mỏng chưa đáp ứng được yêu cầu.

Để Quyết định 147/2009/QĐ-UBND thực sự đi vào cuộc sống, đảm bảo lộ trình xoá bỏ lò gạch, ngói thủ công theo đúng kế hoạch, trong thời gian tới, cần phải thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến trên các phương tiện thông tin đại chúng về việc thực hiện Quyết định 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh. Cấp ủy, chính quyền các cấp cần huy động được sức mạnh của cả hệ thống chính trị của địa phương vào việc triển khai thực hiện: Mặt trận tổ quốc, Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh... với lực lượng nòng cốt là các tổ chức cơ sở Đảng. Các cán bộ, đảng viên có liên quan đến hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công phải gương mẫu kê khai và thực hiện nghiêm túc, cần được coi đây là tiêu chuẩn xét xếp loại cán bộ, đảng viên cuối năm.

Các Sở, Ngành theo chức năng, nhiệm vụ đã được phân công tại Quyết định 147/2009/QĐ-UBND tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho cơ sở, cụ thể là:

Sở Công Thương chủ trì Đoàn kiểm tra liên ngành của tỉnh phải tăng cường kiểm tra đột xuất tình hình thực hiện quy định hoạt động sản xuất gạch, ngói thủ công; phối hợp với Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh, Báo Bắc Giang thông báo công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng các địa phương để xảy ra vi phạm Quyết định 147/2009/QĐ-UBND.

Sở Tài nguyên và Môi trường chủ trì, phối hợp với các ngành liên quan và UBND các huyện, thành phố hướng dẫn các biện pháp xử lý cưỡng chế, xử phạt các trường hợp vi phạm, vi phạm nhiều lần Quyết định 147/2009/QĐ-UBND về lĩnh vực đất đai, môi trường và khoáng sản; chủ trì, phối hợp với các ngành liên quan, UBND các huyện, thành phố xây dựng văn bản hướng dẫn cụ thể việc giải quyết thanh lý hợp đồng trước đây giữa chính quyền thôn, xã với chủ lò thuê đất hoạt động sản xuất gạch thủ công.

Sở Lao động, Thương binh và Xã hội chủ trì, phối hợp với các ngành liên quan, UBND các huyện, thành phố xây dựng văn bản hướng dẫn cụ thể về cơ chế hỗ trợ, tư vấn chuyển đổi nghề nghiệp, đào tạo nghề mới cho lao động có hộ khẩu tại địa phương và làm việc, kiếm sống chủ yếu từ sản xuất gạch ngói thủ công.

Sở Xây dựng sớm bổ sung, điều chỉnh quy hoạch phát triển sản xuất vật liệu xây dựng gắn với quy hoạch sử dụng đất trên địa bàn tỉnh, là cơ sở, điều kiện cho các huyện, thành phố căn cứ thực hiện trên địa bàn được phân công quản lý.

UBND các huyện, thành phố cần tiếp tục đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, kịp thời phát hiện và kiên quyết xử lý triệt để mọi hành vi vi phạm của các chủ lò gạch, áp dụng mức xử phạt cao nhất theo quy định của pháp luật; kiên quyết cưỡng chế đối với chủ lò gạch cố tình vi phạm hoặc vi phạm nhiều lần; thiết lập đường dây nóng tại Văn phòng UBND huyện, thành phố để tiếp nhận các thông tin giám sát của nhân dân đối với các chủ lò gạch vi phạm Quyết định 147/2009/QĐ-UBND.

Cuối cùng là người đứng đầu chính quyền các cấp phải chịu trách nhiệm trước cấp trên trực tiếp trong việc thực hiện Quyết định 147/2009/QĐ-UBND trên địa bàn quản lý; UBND cấp trên tùy theo mức độ vi phạm sẽ kiên quyết xử lý nghiêm người đứng đầu UBND cấp dưới để xảy ra tình trạng vi phạm Quyết định 147/2009/QĐ-UBND đặc biệt là đối với từng trường hợp để dẫn đến tình trạng khiếu kiện đông người, gây mất an ninh trật tự, xã hội.

Chỉ có sự quyết tâm cao trong lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, UBND các cấp, có sự phối hợp đồng bộ của các ngành và sự đồng tình ủng hộ của nhân dân, có như vậy Quyết định 147/2009/QĐ-UBND của UBND tỉnh mới được thực hiện nghiêm túc trên địa bàn tỉnh Bắc Giang.

 

Phạm Văn Lợi (Trưởng phòng Kỹ thuật, an toàn và Môi trường)

 

Các tin khác

Các tin đã đưa ngày: