Sản xuất cơ khí tại Công ty TNHH một thành viên Tuyết Thành (Tân Yên)

Những năm gần đây, tỷ trọng của cơ khí trong cơ cấu ngành công nghiệp của tỉnh cũng đã có sự thay đổi theo hướng tích cực. Toàn tỉnh hiện có tới gần 50 doanh nghiệp với hơn 4,2 nghìn lao động hiện đang hoạt động trong lĩnh vực này, giá trị sản xuất bình quân đạt hơn 20 tỷ đồng/năm/doanh nghiệp. Ngoài ra, các cơ sở đào tạo nghề như Trường cao đẳng nghề (Lạng Giang), Trường Trung học kỹ thuật công nghiệp, Trường Trung cấp nghề Giao thông vận tải (TP Bắc Giang) đã cơ bản đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực cho sự phát triển của ngành công nghiệp cơ khí trên địa bàn, tạo ra đội ngũ kế cận có trình độ khoa học kỹ thuật đáp ứng nhu cầu sản xuất cơ khí trong giai đoạn mới. Đặc biệt, Bắc Giang cũng là một số ít địa phương trong cả nước thành lập và phát huy được vai trò của Hội các doanh nghiệp cơ khí Bắc Giang, trở thành cầu nối thông tin, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ cùng phát triển của mỗi đơn vị thành viên. Hội cơ khí Bắc Giang cũng là một thành viên quan trọng của Hiệp hội cơ khí Việt Nam. Tuy số lượng các đơn vị thành viên chưa nhiều, chiếm gần 50% tổng số doanh nghiệp cơ khí trên địa bàn. Mới đây, UBND tỉnh đã phê duyệt Đề án phát triển ngành cơ khí của tỉnh đến năm 2020 với mục tiêu gắn ngành sản xuất cơ khí với nhu cầu, mục tiêu và định hướng của các ngành kinh tế mà cơ khí phục vụ, trước hết phục vụ tốt nông lâm nghiệp và chế biến nông sản: chú trọng đầu tư các cơ sở lắp ráp xe ô tô nông dụng, sản xuất máy liên hoàn làm đất, gieo hạt; chế tạo máy bóc vỏ, tách hạt vải thiều; nâng cao năng lực để gia công thiết bị cho các công trình xây dựng nhiệt điện, thuỷ điện, sản xuất xi măng… Phấn đấu đến năm 2010, cơ khí chiếm tỷ trọng 21,7% trong giá trị sản xuất công nghiệp toàn tỉnh, năm 2015: 30,2%, năm 2020: 43,9%... Đây chính là những điều kiện thuận lợi về cơ chế chính sách và thực tiễn để sớm đưa ngành công nghiệp này phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

Tuy nhiên, nhìn nhận về những điều kiện phát triển của ngành công nghiệp này vẫn còn nhiều khó khăn. Các sản phẩm có hàm lượng công  nghệ cao hiện mới chỉ chiếm 20%. Phần lớn các doanh nghiệp cơ khí có quy mô nhỏ, máy móc thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu do đó sản phẩm chủ yếu là hàng thô, giá trị tăng thêm thấp. Trình độ của các cán bộ kỹ thuật và công nhân còn thấp, phần nhiều không được đào tạo chính quy. Đây cũng là ngành sản xuất đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn trong khi với tiềm lực tài chính hạn chế nên việc nâng cấp chất lượng, thay đổi công nghệ cho hệ thống máy móc thiết bị gặp nhiều khó khăn. Các chính sách hỗ trợ từ phía Nhà nước cho ngành sản xuất này còn chưa được chú trọng. Thiếu các doanh nghiệp lớn làm hạt nhân thúc đẩy phát triển các ngành cơ khí phụ trợ phát triển. Về thị trường, các doanh nghiệp cơ khí Bắc Giang không chỉ thiếu các cán bộ giỏi trong lĩnh vực ma-ket-ting mà còn ít cơ hội tham gia các triển lãm, hội chợ nhằm quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường…

Theo ông Nguyễn Khải  - Chủ tịch Hội cơ khí Bắc Giang cho rằng công nghiệp cơ khí có hạn chế là nguồn vốn đầu tư lớn nhưng lợi nhuận đạt thấp. Theo tính toán, lợi nhuận của ngành cơ khí chỉ khoảng 7%. Tuy nhiên, đây là ngành ít bị ảnh hưởng bởi các biến động kinh tế - xã hội nên mang tính ổn định, bền vững cao. Do đó, công nghiệp cơ khí luôn là nền tảng, đầu tư cho cơ khí cũng chính là tạo tiền đề phát triển các lĩnh vực sản xuất khác.

Để phát triển ngành này, trong thời gian tới, tỉnh cần tuyển chọn và có cơ chế khuyến khích đầu tư các sản phẩm trọng điểm, định hướng và hỗ trợ các doanh nghiệp cơ khí để đầu tư sản xuất các mặt hàng mới, có hàm lượng công nghệ, giá trị tăng, sức cạnh tranh cao. Chú trọng thu hút các dự án lớn về cơ khí đầu tư vào Bắc Giang. Quan tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu sản xuất trong thời kỳ mới. Thường xuyên tổ chức các hoạt động tư vấn thông tin, xúc tiến thương mại cho doanh nghiệp cơ khí… Đồng thời, mỗi doanh nghiệp cơ khí cần nâng cao nhận thức về phát triển thị trường, tranh thủ nguồn vốn lãi suất thấp hiện nay để chú trọng đầu tư nâng cao trình độ công nghệ, quản lý, tìm kiếm mở rộng thị trường, đa dạng hoá sản phẩm, tăng cường thông tin, liên kết để phát triển bền vững./.